Przykłady projektów - jak Polacy zmieniają świat

Helsińska Fundacja Praw Człowieka

WSPÓLNOTA NIEPODLEGŁYCH PAŃSTW

Międzynarodowe letnie i zimowe szkoły praw człowieka

Międzynarodowe Letnie Szkoły Praw Człowieka organizowane są corocznie od 1990 roku. Z biegiem lat ilość chętnych (zwłaszcza z państw WNP) do wzięcia udziału w tym najbardziej "podstawowym" z oferowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka kursów stała się tak duża, że od 1998 r., Fundacja zaczęła organizować również Międzynarodowe Zimowe Szkoły Praw Człowieka (różniące się w chwili obecnej od Letnich tylko tym, że zajęcia tłumaczone są jedynie na język rosyjski, podczas gdy w Letnich również na angielski). Popularność obu szkół z biegiem lat nie słabnie - corocznie do konkursu o przyjęcie przystępuje po 15-16 kandydatów na jedno miejsce, przy tym wielu kandydatów aplikuje po trzy - cztery razy. Uczestnicy szkół pochodzą głównie z krajów nowych demokracji, ale były nimi także osoby z państw zachodnich.

Rolą szkół jest podstawowa edukacja w dziedzinie praw człowieka liderów i działaczy organizacji pozarządowych, studentów i młodych naukowców, lekarzy, dziennikarzy, młodych parlamentarzystów i innych osób, którym znajomość praw człowieka potrzebna jest w ich działalności organizacyjnej, społecznej czy politycznej. W ostatnich latach coraz częściej starają się o przyjęcie do obu szkół przedstawiciele instytucji publicznych (pracownicy biur ombudsmana, członkowie komisji praw człowieka przy urzędach gubernatorów, sędziowie). W obu szkołach uczestniczyło na przestrzeni minionych 15 lat ponad 1000 osób z 33 krajów.

Wielu uczestników obu szkół ukończyło następnie organizowane przez nas warsztaty w Szkole Umiejętności Skutecznego Działania i/lub uczestniczyło w Wyższym Kursie Praw Człowieka dla Liderów NGOs. Informacje, które docierają do HFPC, wskazują na to, że znakomita większość z nich aktywnie pracuje w swoich krajach na rzecz rozwoju demokracji i ochrony praw człowieka. Sponsorzy Letnich i Zimowych Szkół to: Rada Europy, Fundacja im. Stefana Batorego, Instytut Społeczeństwa Otwartego z Budapesztu i Nowego Jorku, Fundacja MacArthur'a.

Organizowanie i wzmacnianie ruchów na rzecz praw człowieka oraz społeczeństwa obywatelskiego w krajach WNP

Misją tego kompleksowego programu, którego realizację Fundacja rozpoczęła w 2001 roku, jest pomoc w tworzeniu efektywnie działającego ruchu na rzecz praw człowieka, zdolnego zmieniać prawo i praktykę jego stosowania oraz tworzyć kulturę swobód obywatelskich i poszanowania godności każdej osoby ludzkiej w krajach WNP (Rosja, Białoruś, Ukraina, Mołdawia, Azerbejdżan, Armenia, Gruzja, Uzbekistan, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan).

W ramach tego programu prowadzony jest Wyższy Kurs dla Liderów NGOs oraz organizowane są wspierające powstanie ruchu regionalne seminaria.

Międzynarodowy Wyższy Kurs Praw Człowieka dla Liderów NGOs

Jest to pogłębiony kurs dla działaczy organizacji zajmujących się prawami człowieka, innych organizacji typu strażniczego (watch-dog), jak również młodych pracowników naukowych i liderów środowiskowych w krajach WNP, którzy ukończyli Letnią lub Zimową Szkołę Praw Człowieka HFPC lub inny międzynarodowy kurs dający solidne podstawy wiedzy o prawach człowieka i chcą nadal pogłębiać swoją wiedzę i kształcić umiejętności skutecznego działania w obronie praw człowieka.

Kurs składa się z pięciu dwutygodniowych sesji szkoleniowych. Obejmuje 480 godzin wykładów i warsztatów na temat praw człowieka, konstytucjonalizmu, rządów prawa i demokratycznych systemów rządów, planowania strategicznego oraz technik skutecznego działania na rzecz interesu publicznego (takich jak np. monitoring, działania prawne, edukacja - w tym również edukacja publiczna, rozwiązywanie konfliktów społecznych). W trakcie Kursu uczestnicy zdają egzaminy i piszą prace zaliczeniowe. Jedna z sesji ma postać study-tour, w trakcie którego uczestnicy mają okazję zapoznać się z pracą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, Międzynarodowego Trybunału Karnego do spraw byłej Jugosławii w Hadze oraz szeregu międzynarodowych i lokalnych NGOs. Kurs kończy się obroną pracy dyplomowej, będącej szczegółowym projektem działań, jakie doprowadzić mają do rozwiązania konkretnego problemu dotyczącego praw człowieka w kraju, z którego pochodzi uczestnik.

Seminaria regionalne (wspierające)

W ramach Programu Fundacja Helsińska prowadzi również każdego roku cztery tygodniowe seminaria poświęcone planowaniu i technikom skutecznego działania na rzecz praw człowieka w krajach WNP. Uczestnikami seminariów są przede wszystkim osoby wskazane przez słuchaczy Wyższych Kursów dla Liderów NGOs, pochodzące z ich macierzystych organizacji oraz organizacji współpracujących. Seminaria regionalne opracowują i realizują trenerzy Szkoły Umiejętności Skutecznego Działania we współpracy z uczestnikami/absolwentami Wyższego Kursu.

W ramach tego Programu Fundacja prowadzi również działania wspierające, zmierzające do szerzenia idei praw człowieka wśród funkcjonariuszy publicznych i ułatwiające budowę poprawnych relacji pomiędzy "prawo człowieczymi" NGOs a strukturami państwa. I tak - od początku realizacji opisywanego projektu, a więc jesieni 2001 roku, przeprowadzono jedenaście seminariów mających wesprzeć słuchaczy naszego Wyższego Kursu w ich działaniach w macierzystych regionach. Łącznie wzięło w nich udział 270 osób.

Sponsorami tego programu są: Instytut Społeczeństwa Otwartego z Budapesztu, Fundacja MacArthur'a z Chicago oraz Fundacja Forda z Nowego Jorku.

Seminaria na temat monitoringu i raportowania

We współpracy z Biurem Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR/OSCE) w latach 2001 - 2003, Fundacja przeprowadziła dwie edycje szkoleń dla przedstawicieli organizacji pozarządowych i struktur rządowych z państw Kaukazu i Azji Centralnej z zakresu praw i wolności człowieka oraz technik monitoringu ich przestrzegania oraz sporządzania raportów do organizacji międzynarodowych.

Pierwsza edycja (składająca się z dwóch tygodniowych seminariów w każdym z krajów) odbyła się w Armenii, Azerbejdżanie, Kazachstanie, Kirgizji i Uzbekistanie. Druga edycja (obejmująca 3 tygodniowe seminaria w każdym z krajów) objęła poza państwami uczestniczącymi w pierwszej edycji również Gruzję i Tadżykistan.. W obu edycjach programu jego uczestnicy po zakończeniu szkoleń sami przygotowywali i prowadzili monitoringi przestrzegania praw człowieka w różnych instytucjach (na przykład w więzieniach czy szpitalach psychiatrycznych) lub monitoringi przestrzegania danego prawa /wolności słowa czy zakazu tortur. W projekcie udział wzięło 270 osób.

Sponsorem projektu był ODIHR/OSCE, Warszawa.

Wzmocnienie sieci organizacji praw człowieka zajmujących się monitoringiem w Federacji Rosyjskiej

Kolejnym dobrym przykładem działań podejmowanych przez Fundację na obszarze WNP jest realizacja projektu mającego na celu wzmocnienie i profesjonalizację działań organizacji zajmujących się monitorowaniem praw człowieka w Federacji Rosyjskiej. W ramach projektu (realizowanego wspólnie z Moskiewską Grupą Helsińską, Holenderskim Komitetem Helsińskim oraz Międzynarodową Helsińska Federacją Praw Człowieka - IHF) - Fundacja a dokładnie jej program Szkoła Umiejętności Skutecznego Działania na rzecz Praw Człowieka odpowiadała za: konsultowanie koncepcji czterech tematycznych projektów monitoringu, jakie zostały zrealizowane we wszystkich podmiotach Federacji Rosyjskiej w ciągu minionych dwóch lat; szkolenie zespołów prowadzących monitoring; konsultowanie opracowania raportów z monitoringów oraz opracowania planów kampanii podejmowanych dla rozwiązania problemów zidentyfikowanych w trakcie badań.

Projekt zakończony w marcu 2004 roku przyniósł w efekcie cztery przeprowadzone na terytorium całej Federacji Rosyjskiej i opracowane przez specjalistów Moskiewskiej Grupy Helsińskiej monitoringi tyczące zjawisk (1) antysemityzmu i ksenofobii, (2) warunków w więzieniach, (3) warunków w szpitalach psychiatrycznych oraz (4) przebiegu wyborów parlamentarnych. Dane zawarte w raportach stały się podstawą działań podejmowanych następnie przez Moskiewską Grupę zarówno w kraju jak i na arenie międzynarodowej

Sponsor: Program TACIS UE, Instytut Społeczeństwa Otwartego, Budapeszt.

Więcej: http://www.hfhrpol.waw.pl