Milenijne Cele Rozwoju
(Millennium Development Goals - MDG)

Milenijne Cele Rozwoju 2004

ONZ dostrzega postępy w walce ze światowym ubóstwem, choć w niektórych obszarach wciąż utrzymuje się sytuacja kryzysowa

Według raportu Kofi Annana, Sekretarza Generalnego ONZ, w sprawie postępu w realizacji Milenijnych Celów Rozwoju, skrajne ubóstwo w krajach rozwijających się w wielu regionach świata zmniejsza się dzięki szerszemu dostępowi do szkolnictwa podstawowego oraz walce z chorobami i głodem zgodnie z celami wyznaczonymi w Deklaracji Milenijnej ONZ z 2000 roku.
Raport został opublikowany 7 września 2004 r.

Liczba osób żyjących w skrajnym ubóstwie (o dziennym dochodzie poniżej 1 $) we wschodniej, południowej i południowo-wschodniej Azji od 1990 roku zmalała o ponad 200 milionów. Odnotowano także postępy w krajach Afryki północnej; przewiduje się, że odsetek ludności żyjącej w skrajnym ubóstwie zostanie tam zredukowany o połowę do 2015 roku. W Ameryce Łacińskiej, na Wyspach Karaibskich, w większości krajów azjatyckich, północno-afrykańskich oraz we Wspólnocie Niepodległych Państw (byłych republikach Związku Radzieckiego) odsetek ludności otrzymującej podstawowe wykształcenie wynosi 90 %, przez co obszary te zbliżają się do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie powszechnego nauczania do roku 2015. Od 1990 roku głód zmniejsza się we wszystkich regionach świata, choć aktualnie proces ten nie wszędzie postępuje wystarczająco szybko, aby osiągnąć wyznaczony na 2015 rok cel redukcji głodu o połowę. Według najnowszych danych statystycznych, odnotowano znaczny postęp, jeśli chodzi o dostęp do czystej wody pitnej.

Jak stwierdzono w raporcie "w ciągu czterech lat dążenie do osiągnięcia ośmiu Milenijnych Celów Rozwoju wyznaczonych w Deklaracji Milenijnej zmieniło charakter światowej współpracy na rzecz rozwoju. Dzięki powszechnemu consensusowi całego świata co do zestawu jasnych, wymiernych i ograniczonych czasowo celów rozwojowych możliwe stało się podjecie skoordynowanych działań na niespotykaną dotąd skalę."

Jednakże ONZ dostrzega, że najtrudniej jest osiągnąć postęp w najbiedniejszych krajach: tych pozbawionych dostępu do morza lub najsłabiej rozwiniętych oraz w krajach Afryki Subsaharyjskiej. W wielu przypadkach trudno zauważyć jakiekolwiek postępy czy choćby przełom. Najmniej zadowalające rezultaty osiągnięto w kwestii przeżywalności dzieci oraz śmiertelności matek utrzymującej się na bardzo wysokim poziomie w wielu częściach świata oraz w kwestii poprawy warunków sanitarnych.

Nowe strategie rozwoju

Milenijne Cele Rozwoju wyznaczają kierunki rozwoju w ośmiu obszarach, którymi są: ubóstwo oraz głód, szkolnictwo podstawowe, równouprawnienie kobiet, śmiertelność dzieci, zdrowie matek, walka z chorobami, środowisko naturalne oraz globalne partnerstwo na rzecz rozwoju. W przypadku większości z tych celów jako termin, w którym powinno się odnotować znaczną poprawę w stosunku do roku 1990 wyznaczono rok 2015.

Wiele rozwijających się krajów jest aktualnie w trakcie reorganizacji swoich programów rozwojowych tak, by odpowiadały one Milenijnym Celom Rozwoju. Według omawianego raportu co najmniej 65 krajów i pięć regionów lub sub-regionów przedstawiło raporty, których celem była ocena postępu w realizacji tych celów.

Sporządzanie tych raportów, w które początkowo zaangażowane były jedynie małe grupy, w coraz większym stopniu obejmuje rządy poszczególnych krajów angażujące się w ogólnokrajowe debaty i dostosowujące dążenia w ramach Milenijnych Celów Rozwoju do priorytetów i uwarunkowań danego kraju - tak w raporcie ONZ opisano raporty na temat Milenijnych Celów Rozwoju.

Działalność ONZ na szczeblu poszczególnych krajów także przechodzi proces reorganizacji, który koordynowany jest przez Grupę ONZ ds. Rozwoju we współpracy z rządami krajów rozwijających się i społeczeństwem obywatelskim.

Partnerstwo międzynarodowe

Największą odpowiedzialność za realizację Celu 8., związanego z zagadnieniami takimi, jak handel, pomoc oraz zadłużenie spoczywa na krajach wysoko rozwiniętych. Według raportu ONZ postęp w zakresie tego celu, jak i 7 pozostałych, nie jest w pełni zadawalający.

Jeśli chodzi o negocjacje prowadzone w ramach Światowej Organizacji Handlu, krajom wysoko rozwiniętym zarzuca się brak chęci zapewnienia równych szans krajom rozwijającym się w obszarach, w których mogłyby one wykorzystać swoją przewagę komparatywną, a w szczególności w rolnictwie lub przemyśle tekstylnym. Decyzja Unii Europejskiej o dopuszczeniu na swój rynek bezcłowego importu "wszystkich produktów oprócz broni" z najsłabiej rozwiniętych krajów oraz przyjęta w Stanach Zjednoczonych "Ustawa o wzroście i możliwościach dla Afryki" [African Growth and Opportunity Act] oceniane są jako pozytywne działania, które jak dotąd nie przyniosły jednakże wielu rezultatów.

Od czasu Szczytu Milenijnego środki przyznawane w ramach oficjalnej pomocy rozwojowej [ ODA - official development assistance ] znacznie wzrosły. W 2000 roku ogólna wartość pomocy rozwojowej znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie i wynosiła 52,4 miliarda $. W ciągu zaledwie dwóch lat, do roku 2003, osiągnęła ona rekordową wysokość, zarówno w wartościach realnych, jak i nominalnych, dochodząc do 68,5 miliarda $ (kwota nieznacznie zawyżona ze względu na deprecjację USD oraz odzwierciedlająca wyjątkowe nakłady w Afganistanie i Iraku). Pięć krajów - Belgia, Francja, Irlandia, Hiszpania oraz Wielka Brytania - zobowiązało się ostatnio do zwiększenia środków przeznaczanych na pomoc rozwojową tak, aby dostosować ich wysokość do wyznaczonego przez ONZ poziomu 0,7 % produktu krajowego brutto (PKB) i w ten sposób dorównać Danii, Luksemburgowi, Holandii, Norwegii oraz Szwecji. Stany Zjednoczone, choć pozostają daleko w tyle za tymi krajami pod względem procentowego udziału środków przeznaczanych na pomoc rozwojową w PKB, są największym na świecie dawcą, a ostatnio zwiększyły jeszcze ilość nakładów w ramach nowego Funduszu Millenium Challenge Account.

W raporcie zauważono jednakże, że szacunki takie, jak te dokonane przez Panel wysokiego szczebla ds. pozyskiwania funduszy na rzecz rozwoju pod przewodnictwem byłego prezydenta Meksyku, Ernesta Zedillo, ustalają wysokość corocznej pomocy rozwojowej niezbędnej, by wspomóc kraje rozwijające się w dążeniu do Milenijnych Celów Rozwoju na poziomie 100 miliardów $.

Wskaźnik zadłużenia 37 krajów, które spełniają kryteria oddłużenia w ramach programu dla Ciężko Zadłużonych Krajów Ubogich [ HIPC - Heavily Indebted Poor Countries ] zmalał ze 109 % PKB w 1997 r. do 86 % w 2002 r. Jednakże, jak stwierdzono w raporcie, "ze względu na fakt, że kraje te spożytkowały środki zaoszczędzone dzięki oddłużeniu na inwestycje w obszarach objętych Milenijnymi Celami Rozwoju takich, jak zdrowie czy edukacja, oddłużanie powinno zostać przyspieszone," a kryteria zakwalifikowania się do programu HIPC powinny zostać rozszerzone na kraje o większym i średnim dochodzie przechodzące poważny kryzys.

Tegoroczny raport na temat postępów w realizacji Milenijnych Celów Rozwoju poprzedza bardziej wszechstronny raport, jaki zostanie dostarczony przez Sekretarza Generalnego na początku 2005 r. oraz Zgromadzenie Ogólne ONZ poświęcone deklaracji Milenijnej oraz Milenijnym Celom Rozwoju zaplanowane na wrzesień 2005 roku.

Raport (po angielsku): w pliku pdf